Futbologia. 10 dziur polskiej piłki

Tak źle z polską piłką jeszcze nie było. Wprawdzie na początku lat 90. nasza reprezentacja męczyła się z San Marino i akurat trwała jej 16-letnia rozłąka z wielkimi imprezami, jednak to, co się dzieje od jakiegoś czasu w piłce klubowej, a swoją kulminację osiągnęło w tym tygodniu, to już totalne upodlenie, ostateczny upadek zapomnianego, od lat niesprawnego, satelity zawieszonego w przestrzeni okołoziemskiej...

Czy jesteśmy w stanie z tej katastrofy cokolwiek wyciągnąć, czy ze złomu, który pozostał, uda się poskładać jeszcze jakieś elementy? A może powinniśmy odłożyć sikawkę i pozwolić pozostałej stercie niepotrzebnego żelastwa spalić się doszczętnie – tak, by na zgliszczach wybudować całkowicie nowy gmach, który będzie służył przez lata?

Przeglądając wypowiedzi internautów i komentarze publicystów, poruszonych wydarzeniami ostatnich dni, możemy dojść do wniosku, że właśnie taka jest wola rozszalałego tłumu: rozszarpać, zburzyć, spalić, a potem jeszcze na wszelki wypadek oblać benzyną.

Póki nie ma na horyzoncie żadnego Kartezjusza, który oprócz burzenia zaproponowałby stworzenie czegoś nowego, wstrzymajmy się jednak z dożynaniem watahy zwanej polską piłką. Przyjrzyjmy się lepiej, co z niej zostało, sprawdźmy każdą dziurę na ciele tego dziwoląga – może dowiemy się, dlaczego jest taki brzydki.

Pierwsza dziura: Dziady
Że polskiemu futbolowi strukturalnie bliżej do organizacji partyjnej i to tej jedynie słusznej, niż do środowiska okołosportowego, wiadomo nie od dziś. W dużej mierze dzisiejsza sytuacja jest efektem działań, a raczej braku działań, PZPN-owskich dygnitarzy, którzy przez lata nie potrafili dostosować polskiej rzeczywistości piłkarskiej do wymogów rynku, na którym została ona, chcąc czy nie chcąc (raczej nie chcąc), osadzona.

Druga dziura: Dach
Kiedy już zauważono, że jest źle, poczęto podejmować pewne kroki (nie, żeby panowie związkowcy), jednak ku zdziwieniu „towarzyszy” okazało się, że nie sposób wybudować gmachu zaczynając od położenia dachówek. Do klubów ekstraklasy i pierwszej ligi zaczęły dopływać coraz to większe pieniądze, jednak żadna z sum, które trafiały do polskiej piłki, nie była tak duża, by nie mogła w nią po prostu... wsiąknąć.

Sposób ratowania naszego narodowego sportu poprzez wielkie nawet dotacje, sporadycznie sensowne transfery, czy podwyższanie wynagrodzenia dla gwiazd (?) polskiej ligi przypomina trochę walkę z głodem w Afryce, poprzez wysyłanie dostaw ryb z Norwegii. Na Czarnym Lądzie z pewnością ryb jest dużo, ale brakuje wędek. Zresztą te ryby, które docierają do wybrzeży Afryki, są już pewnie mocno nieświeże i w dodatku szybko psują się na miejscu.

Trzecia dziura: Podstawy
Jak już odkryto, że nie tędy droga (gdzieniegdzie nie odkryto), pojawił się problem z ustaleniem, z czego zrobimy fundamenty. Zdecydowana większość metaforę budowlaną potraktowała bardzo dosłownie i rzuciła się w wir tworzenia infrastruktury sportowej. Szkoda, że w powszechnym rozumieniu pod terminem infrastruktura sportowa znajduje się tylko jedno słowo: stadion. Młodzież od samego oglądania tych, czasem nawet nowoczesnych, budowli z pewnością wiele się nauczy.

Czwarta dziura: Prowincja
Ale z ekstraklasową piłką wcale nie jest najgorzej. Wśród największych polskich klubów znajdują się i takie, które stawiają na młodzież, a niektórym udaje się nawet raz na kilka lat wychować jakiegoś adepta futbolu na ligowca. Prawdziwym problemem polskiej piłki, czymś, od czegoś powinno się zacząć jej leczenie, są niższe klasy rozgrywkowe.

Jeśli ktoś zgłasza pretensje, że zawodnicy takiej na przykład Legii Warszawa, której losami żywo interesuje się może nawet milion ludzi, zarabiają kilkadziesiąt tysięcy miesięcznie, to co można powiedzieć o zawodnikach trzecio- i czwartoligowych, którzy za grę otrzymują kilka tysięcy złotych, podczas gdy ich boiskowe wyczyny śledzi siedemdziesiąt osób?

Można odnieść wrażenie, że mecze w niższych ligach odbywają się li tylko dla regionalnych związków piłki nożnej. Cotygodniowy haracz się należy, a i sędzia musi gdzieś gwizdać. Jeśli ktoś myśli, że jedna z drugą akademia piłkarska przy wielkim klubie załatwi sprawę – nie zna specyfiki Polski albo temat ten ignoruje. Polska to przede wszystkim wieś i małe miasteczka.

Piąta dziura: Maszczasyzm i nieronaldyzm
Jeśli któremuś dzielnemu młodzianowi uda się pokonać wszystkie przeciwności losu i dotrze na trening, przy dużej dozie szczęścia nauczy się czegoś wcześniej – w szybkim tempie zostanie mu to zabrane. Modelowy przedstawiciel polskiej myśli szkoleniowej będzie mu przypominał, że nie jest Brazylijczykiem i nie ma holować piłki za pomocą dryblingu, a w ogóle niech lepiej przed każdym zagraniem usiądzie i poważnie się nad nim zastanowi.

Szósta dziura: Pading
Jeśli któremuś z juniorów uda się przebić przez kastową gradację i dostać się do wymarzonej ekstraklasy, szybko orientuje się, że ligowi trenerzy podobnie jak on kiedyś – również oglądają Ligę Mistrzów i rozrysowują schematy gry żywcem wyjęte z tejże. Tylko że nagle się okazuje, że te wymagają umiejętności prowadzenia piłki i szybkiego podejmowania decyzji, czyli dwóch elementów, które były konsekwentnie wypierane z głowy juniora. Mimo to jednak młodzian bohatersko stawia czoła wyzwaniu i mocuje się z rywalami – czego efektem zwykle są efektowne upadki, z których zespół wynosi wymierne korzyści w postaci rzutów wolnych. Chwalony za niezłomną postawę już nigdy się nie oszczędza i jest gotów do wykonania padu w każdym miejscu boiska.

Siódma dziura: Tylko tyle?
Dostanie się do klubu ekstraklasy można śmiało porównać do etatu na uczelni. Wszyscy do szkoły chodzili, podobnie jak wszyscy kiedyś grali w piłkę, ale nielicznym dane jest dotrzeć na sam szczyt. Na tych, którzy już go osiągną, czeka nagroda – możliwość błogiego leniuchowania. Z ekstraklasowego klubu równie ciężko wylecieć, jak z polskiej uczelni, a jeśli już, to tylko w wyniku zrobienia czegoś, a nie nierobienia niczego.

Młody piłkarz, pełen werwy, trafia więc do takiego przybytku – marzy o sławie i kobietach, liczy się z tym, że będzie na to ciężko pracować, jednak jeśli jest wnikliwym obserwatorem, szybko zauważa, że nie musi się specjalnie starać. Podobnie jest zresztą z tymi naszymi futbolistami marzącymi o Europie. Po jakimś czasie okazuje się, że gra w Europie jest banalnie prosta, pieniądze się zgadzają, a jedynym minusem jest konieczność... częstego wywracania się.

Ósma dziura: I tak są słabi
Polscy piłkarze wbrew pozorom dobrze wiedzą, jak słabi są. I to przekonanie kieruje ich wszystkimi poczynaniami. Nie zdecyduję się na drybling, bo nie potrafię. Nie podam koledze, bo jest słaby. Nie zagramy z klepki, bo nie umiemy. Nie podejdę bliżej do przeciwnika, bo i tak jest marny i nic z tego nie będzie.
A później przychodzi im potykać się z rywalami, którzy może i są słabsi, ale za to nie boją się podejść i kopnąć w stronę bramki.

Dziewiąta dziura: Koteria
W każdej dziedzinie życia funkcjonują ludzie, którzy coś robią i ci którzy to oceniają. Znakomita większość komentatorów to albo byli piłkarze, albo koledzy dzisiejszych piłkarzy, a najczęściej... jedno i drugie. Może tym należy wytłumaczyć fakt, że po prawie każdej akcji (niekoniecznie dobrej) na jej wykonawcę spada deszcz pochwał: „dobra decyzja, ale gorsze wykonanie” i że rzadko kiedy zdarza się, że reporter w rozmowie z piłkarzem przed kamerami reaguje, gdy ten nie odpowiadając na pytanie gada bzdury i banialuki. Ciemny lud to kupi – i tak nie zna się na piłce.

Dziesiąta dziura: Kibice
Żeby nie było, że są tu ludzie bez winy, również kibice muszą uderzyć się w pierś. Gdyby policzyć wszystkich komentujących w internecie poczynania polskich piłkarzy i narzekających na poziom krajowego futbolu – wyszłoby, że na każdym meczu ekstraklasy powinno zasiąść około 50 tysięcy widzów. Tymczasem niejednokrotnie właśnie taka jest liczba publiki w Polsce, ale... w skali całej kolejki.

Kibice też chcieliby jeść ryby, jednak nie zrozumieli, że w tym układzie to oni są wędką...